In Oost-Congo gaat de strijd tegen Ebola voort

De ebola-uitbraak in Oost-Congo blijft zich verder ontwikkelen in een bijzonder moeilijke context. Op dit moment zijn er al meer dan 1.000 vermoedelijke gevallen geteld. Op het terrein stellen Memisa en haar partner vast dat er een ferme onderrapportage is van de officiële cijfers. In een context vol uitdagingen doet Memisa er samen met BDOM Bunia alles aan om de verdere verspreiding van het virus in te dijken. 

In een eerder artikel, gepubliceerd op dinsdag 19 mei, hadden we het al over deze internationale noodsituatie en over wat ebola precies is. In dit artikel gaan we dieper in op de interventie van Memisa ter plaatse. Maar eerst moeten we het nog eens hebben over de uiterst complexe context op het terrein.

Zuster Jeanne-Cécile, directrice van onze partner BDOM in Bunia, getuigt:

“Ik ben gestrest en doodop, ik slaap nauwelijks. De mensen willen de lichamen van hun dode familieleden meenemen om te rouwen, maar dat mag natuurlijk niet door het besmettingsgevaar. Ze zijn in alle staten. De situatie is dramatisch.”

“Uitbraak is extreem ernstig en complex”

De topman van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Tedros Adhanom Ghebreyesus, zei het eerder deze week. “De DR Congo kampt met een ‘extreem ernstige en complexe’ uitbraak van het ebolavirus, aldus Ghebreyesus. “De situatie zal waarschijnlijk eerst verslechteren voor er verbetering komt.”

De inperking van de ebola-uitbraak in Ituri wordt namelijk bemoeilijkt door een combinatie van factoren die elkaar versterken. Zo is er een duidelijke vertraging in de opsporing en bevestiging van gevallen, onder meer door beperkte laboratoriumcapaciteit en tekorten aan testmateriaal, waardoor isolatie en contactopvolging niet altijd tijdig kunnen gebeuren.

Daarnaast staat het gezondheidssysteem ter plaatse al zwaar onder druk, met tekorten aan beschermingsmateriaal, personeel en isolatiecapaciteit, wat het risico op overdracht in zorginstellingen en daarbuiten verhoogt. De context van onveiligheid en conflict, samen met een hoge mobiliteit in de regio (er zijn bovendien heel wat vluchtelingenkampen in de provincie Ituri) maakt het bovendien moeilijk om patiënten en contacten adequaat op te volgen.

Ook het wantrouwen binnen de bevolking en de verspreiding van desinformatie bemoeilijkt de situatie, wat zich onder meer ook uit in geweld in en rond gezondheidsinstellingen . Deze combinatie van medische, logistieke, sociale en veiligheidsuitdagingen maakt een snelle en volledige controle van de uitbraak bijzonder complex.

De interventie van Memisa

Memisa ondersteunt met haar ploeg ter plaatse en samen met haar partner BDOM Bunia de ebola-respons in Oost-Congo. Dankzij onze jarenlange aanwezigheid en steun in Ituri via onze partner (sinds 1997), hebben we een vertrouwensrelatie met de bevolking en gezondheidswerkers in de regio opgebouwd. Dit is cruciaal in dergelijke crisissituaties en laat ons toe snel tussen te komen. Vandaag volgen we de situatie van nabij op, en ondersteunen we het gezondheidssysteem in de getroffen regio. Dat doen we door onder meer de volgende activiteiten:

• We sensibiliseren de bevolking via gemeenschapswerkers (die met de steun van Memisa worden opgeleid), kerken, de lokale radio en lokale leiders, om zo besmettingen sneller te herkennen en verdere verspreiding tegen te gaan. Het is een ziekte waar nog geen medicijn of vaccin voor bestaat en waarbij het risico op overlijden zeer hoog is. Er moet volop worden ingezet op sensibilisatie om verdere besmettingen te voorkomen. Concreet ondersteunt Memisa de strijd tegen Ebola in 9 gezondheidszones, goed voor 1.722 dorpen. In elk dorp wordt één gemeenschapswerker ondersteund met een herkenbare T-shirt, flyers in drie talen en een megafoon om sensibiliseringsacties uit te voeren. Bovendien voorziet Memisa de gezondheidszones van chloortabletten om te ontsmetten, alsook medicijnen.

• We dragen bij aan maatregelen rond veilige begrafenissen, die essentieel zijn om besmettingen tegen te gaan, maar tegelijk cultureel en emotioneel erg belangrijk blijven voor families.
• We ondersteunen de bescherming van zorgverleners via logistieke ondersteuning bij de distributie van medisch materiaal en beschermingsmiddelen.
• We ondersteunen structureel gezondheidscentra en ziekenhuizen in de regio. In Bunia (Ituri) werd recent een paviljoen voor infectieziekten met isolatieruimte gebouwd, dat vandaag mee wordt ingezet in de ebola-respons.

Begrafenissen

Een bijzonder gevoelige en moeilijke realiteit tijdens deze ebola-uitbraak in Oost-Congo zijn begrafenissen. Traditionele rituelen brengen vaak grote groepen mensen samen en kunnen gepaard gaan met intens fysiek contact met de overledene, wat het risico op verdere besmetting verhoogt. Tegelijk is het voor families emotioneel en cultureel uiterst zwaar om afscheid te moeten nemen onder strikte veiligheidsvoorwaarden.

Uit de gesprekken met de mensen op het terrein lijkt dit een van de moeilijkste uitdagingen op mentaal vlak. Het gebrek aan de mogelijkheid om waardig afscheid te kunnen nemen van een geliefde…

Onderrapportering van de cijfers

Belangrijk om mee te delen is dat er sprake is van duidelijke onderraportering van ebola-gevallen in Ituri, waardoor de officiële cijfers die in de media circuleren achterlopen op de realiteit ter plaatse. Dit komt onder meer door een trage opsporing en vertragingen in de bevestiging van testresultaten. Door beperkte laboratoriumcapaciteit en tijdelijke tekorten aan testmateriaal kunnen vermoedelijke gevallen niet snel genoeg bevestigd worden.

Terwijl er in het laboratorium in Bunia dagelijks slechts een beperkt aantal testen kan worden uitgevoerd (48 per dag maximaal), blijft er een kloof bestaan tussen de gerapporteerde cijfers en wat lokale partners op het terrein observeren, inclusief niet-geregistreerde overlijdens in de gemeenschap, mensen die thuis overlijden. Intussen leiden deze vertragingen ertoe dat patiënten langer in onzekerheid blijven en dat isolatie en opvolging moeilijk te organiseren zijn, wat de druk op de gezondheidsdiensten verhoogt en de inschatting van de werkelijke omvang van de uitbraak bemoeilijkt.

“De steun en solidariteit die we ontvangen van jullie, geven ons de kracht om door te gaan. Het geeft ons de moed om deze moeilijke strijd tegen ebola verder te zetten. In deze zware omstandigheden betekent die steun veel voor het zorgpersoneel ter plaatse.”

Yves Sossou, Internationaal technisch assistent voor Memisa in Ituri.