10 oktober · Internationale Dag van de Mentale Gezondheid
Geen gezondheid
zonder mentale gezondheid
In heel wat Afrikaanse landen worden psychische aandoeningen nog al te vaak gezien als een teken van zwakte of als een noodlot dat iemand treft. Nochtans zijn behandelingen mogelijk, op voorwaarde dat de nodige zorg beschikbaar is voor iedereen die ze nodig heeft.
BLIJF OP DE HOOGTE VAN ONZE PROJECTEN ROND MENTALE GEZONDHEID
Ontdek verhalen vanop het terrein, inzichten en updates over de vooruitgang van de projecten, rechtstreeks in je mailbox.
Je gegevens worden enkel gebruikt om je te informeren over de acties van Memisa en blijven vertrouwelijk.
Mentale gezondheid als onderdeel van de eerstelijnszorg
Mentale
gezondheid
Mentale gezondheid wordt vaak beschouwd als een luxe. Dat is een fundamentele vergissing: zonder mentale gezondheid is er geen volledige gezondheid. Depressie, angststoornissen, psychoses, zwangerschapsdepressie… Dit zijn ziekten met oorzaken, symptomen en behandelingen.
Wat zijn mentale aandoeningen?
Depressie, angststoornissen, psychoses of trauma’s zijn reële aandoeningen. Ze beïnvloeden hoe mensen denken, voelen en functioneren in het dagelijks leven.
Waarom blijven ze onzichtbaar?
Omdat de symptomen niet altijd zichtbaar zijn. Vaak worden ze toegeschreven aan luiheid, hekserij of een gebrek aan wilskracht. Daardoor blijven veel mensen zonder hulp achter en lijden ze in stilte.
Wat gebeurt er als zorg ontbreekt?
De gevolgen zijn groot: mensen raken geïsoleerd, kinderen verlaten de schoolbanken, gezinnen verliezen inkomen en familieleden raken uitgeput. Een behandelbare aandoening kan zo een hele familie meesleuren in een neerwaartse spiraal.
Wat maakt het verschil?
Toegang tot essentiële geneesmiddelen, opgeleide zorgverleners en gemeenschapswerkers die mensen begeleiden, doorverwijzen en ook thuis opvolgen.
Geestelijke gezondheid is geen luxeproduct
Opiniebijdrage van Elisa Vanlerberghe, Memisa
In lage-inkomenslanden gaat jaarlijks slechts vier dollarcent per inwoner naar geestelijke gezondheidszorg. De rest van de last komt terecht bij gezinnen. Nochtans vraagt deze zorg geen hoogtechnologische geneeskunde: een opgeleide eerstelijnszorgverlener, geneesmiddelen in het gezondheidscentrum en iemand die mensen thuis opvolgt, kunnen al een wereld van verschil maken.
Drie concrete hefbomen
Een doeltreffende aanpak bestaat nooit uit één geïsoleerde actie. Het is een combinatie van behandeling, klinische expertise en zorg dicht bij de mensen.
Beschikbare behandelingen
Memisa ondersteunt gezondheidscentra en ziekenhuizen bij de bevoorrading van essentiële geneesmiddelen, waaronder psychotrope medicatie. Een voldoende voorraad voorkomt onderbrekingen in de behandeling, die bij patiënten tot een terugval kunnen leiden.
Opgeleide zorgverleners
Artsen, verpleegkundigen en vroedvrouwen leren psychische aandoeningen herkennen, een diagnose stellen, de juiste behandeling voorschrijven en luisteren zonder te oordelen.
Een schakel tussen patiënt en zorgverlener
Zij kennen de gezinnen en spreken hun taal. Met de steun van Memisa worden gemeenschapswerkers opgeleid om alarmsignalen te herkennen, mensen door te verwijzen en behandelingen thuis op te volgen.
Focus op twee landen
Een nieuwe ziekenhuisafdeling in Boké
In Mangembo zijn geestelijke gezondheidszorgdiensten beschikbaar
In de pers
Nooit meer aan de ketting. Of hoe Memisa geestelijke gezondheid mee op de kaart zet in Afrika
Verhalen vanop het terrein
Wat een verschil zeg. Toen ik hem ontmoette, zat hij vastgeketend aan een metalen paal.
Mamadou herinnert zich een man die vijftien jaar lang aan een ketting vastgelegd was. Hij begeleidde hem naar het gezondheidscentrum en legde hem uit dat een behandeling mogelijk was. Geleidelijk aan groeide het vertrouwen. Vandaag is de ketting verleden tijd en maakt hij terug deel uit van het gezin.
"Luisteren zonder te oordelen is al een vorm van zorg."
De opleiding gaf haar de nodige kennis om signalen van psychisch lijden sneller te herkennen en mentale gezondheid bespreekbaar te maken met patiënten en hun families. Ze weet nu beter wanneer ze zelf een behandeling kan opstarten, wanneer doorverwijzing nodig is en hoe ze patiënten ook na een consultatie verder kan ondersteunen.
"Toen iemand ons eindelijk uitlegde wat de ziekte was, verdween een groot deel van onze angst."
Maandenlang wist de familie niet waar ze terechtkon. De bezoeken van een gemeenschapswerker gaf hen inzicht in de symptomen. Ze maakten de nodige afspraken en hun familielid kreeg opnieuw een plaats in het dagelijkse leven.
Zichtbaar, maar miskend leed
We zien een jongere die niet meer naar school gaat. Een uitgeputte moeder die nauwelijks nog uit bed komt. Een man met een “moeilijk karakter”. We zien het gedrag, de stilte of soms de crisissen. Maar we zien niet dat het om een ziekte gaat.
Families doen wat ze kunnen. Ze verbergen het probleem, isoleren iemand, hechten iemand vast. Ze leggen grote afstanden af zonder te weten waar ze hulp kunnen vinden. Niet omdat het hen onverschillig laat, maar bij gebrek aan een aangepast zorgaanbod.
Het verschil kwam er niet door een mirakel, maar doordat iemand met de juiste kennis de nodige zorg toegankelijk maakte.
Wat zegt de Wereldgezondheidsorganisatie?
Enkele cijfers die tonen hoe groot de kloof nog is tussen de noden en de toegang tot zorg.
mensen wereldwijd leven met een psychische aandoening.
van de mensen die hulp nodig hebben, krijgt in de vele lage-inkomenslanden toegang tot zorg.
is de gemiddelde jaarlijkse overheidsuitgave voor geestelijke gezondheidszorg per inwoner in lage-inkomenslanden.
Bron: Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), World Mental Health Report en Mental Health Atlas.
Met uw gift maakt u een concreet verschil.
- De continue beschikbaarheid van essentiële geneesmiddelen;
- De opleiding van eerstelijnszorgverleners;
- Sensibilisering en begeleiding door gemeenschapswerkers.
Mamadou Saliou, gemeenschapswerker in TéliméléZonder die huisbezoeken had hij misschien nog eens vijftien jaar lang vastgeketend geleefd.