Samen strijden we tegen tuberculose in Zuid-Ubangi
Tuberculose blijft een van de dodelijkste infectieziekten wereldwijd. In de DR Congo vormt de ziekte nog altijd een grote uitdaging, zeker in afgelegen gebieden waar de toegang tot gezondheidszorg beperkt is. In de gezondheidszone Bominenge, in de provincie Zuid-Ubangi, blijven veel besmettingen lange tijd onopgemerkt. Dankzij de steun van Memisa, TB We Care, en het Belgische ziekenhuis VITAZ worden patiënten vandaag sneller opgespoord, behandeld en begeleid. Met als resultaat een drastische daling van het aantal gevallen met tuberculose.
De strijd tegen verborgen tuberculose
Samen met onze Congolese partners, het Belgische ziekenhuis VITAZ (Sint-Niklaas) en TB We Care ondersteunt Memisa het nationaal programma in de strijdt tegen tuberculose in de gezondheidszone Bominenge. Met één doel: de ziekte sneller opsporen, patiënten begeleiden tijdens hun behandeling en verdere besmettingen voorkomen. Bominenge, met haar 214.459 inwoners, is al meer dan twintig jaar de partnerzone van VITAZ binnen het ziekenhuis-voor-ziekenhuisnetwerk (meer over deze samenwerking lees je onderaan het artikel).
Tuberculose is nog steeds een van de dodelijkste infectieziekten ter wereld. De ziekte verspreidt zich via de lucht en treft vaak de meest kwetsbare mensen. Wanneer een patiënt niet tijdig wordt opgespoord en behandeld, kan hij of zij de ziekte onbewust verder verspreiden binnen het gezin en de gemeenschap. Toch kan de ziekte genezen worden, op voorwaarde dat ze tijdig wordt opgespoord en behandeld.
En dat is nu precies waar het vaak misloopt in Zuid-Ubangi. Grote afstanden, beperkte toegang tot gezondheidszorg en een gebrek aan informatie zorgen ervoor dat veel mensen niet of te laat medische hulp zoeken. Sommige patiënten blijven om die redenen zelfs volledig onder de radar.
Om die verborgen gevallen op te sporen, ondersteunden Memisa, VITAZ en de liga, een actieve opsporingscampagne in de gezondheidszone Bominenge. Gezondheidswerkers, die met de steun van Memisa worden opgeleid, en vrijwilligers uit de gemeenschap trokken naar de dorpen, bezochten gezinnen van besmette patiënten en gingen op zoek naar mensen met symptomen.
Die aanpak wierp haar vruchten af. Tijdens de laatste opsporingscampagne (in het laatste kwartaal van 2025) alleen al werden 41 nieuwe tuberculosepatiënten geïdentificeerd en opgenomen in een behandelingstraject. Voor hen betekende dat het verschil tussen een ziekte die onbehandeld blijft en onopgemerkt verergert, en een reële kans op herstel.
Genezen vraagt meer dan medicijnen
Een tuberculosebehandeling duurt maanden en vraagt een strikte opvolging. Voor veel patiënten is dat bijzonder zwaar. Wie onvoldoende te eten heeft, verdraagt de medicatie vaak moeilijker. Daardoor dreigen patiënten hun behandeling stop te zetten, met ernstige gevolgen voor hun gezondheid én voor de verdere verspreiding van de ziekte.
Daarom combineert Memisa medische zorg met voedingsondersteuning. Patiënten ontvingen een voedselpakket met basisproducten zoals bonen, olie, melk suiker en zout. Tegelijk kregen gezondheidswerkers een opleiding over de opvolging van patiënten, en werden inwoners geïnformeerd over de symptomen en behandeling van tuberculose.
Meer dan 1.280 mensen namen deel aan deze sensibiliseringsactiviteiten. Zo groeit niet alleen de kennis over de ziekte, maar ook het vertrouwen in de gezondheidszorg.
Een investering in de gezondheid van de hele gemeenschap
Achter alle cijfers schuilen mensenlevens. Voor Apua Tonton (22), taxichauffeur van beroep, maakte de ondersteuning een groot verschil.
“Toen bij mij tuberculose werd vastgesteld, was ik eerst erg aangeslagen door de ziekte en daarna door de duur van de behandeling. Ik ben taxichauffeur; blijven werken en elke dag mijn medicatie nemen is niet gemakkelijk, vooral omdat je ’s morgens moet eten, en de medicatie consequent moet nemen. Dankzij de steun van Memisa kan ik mijn behandeling correct verderzetten.”
Ook voor Jimmy, een jongen van ongeveer elf jaar uit Zuid-Ubangi, betekende de hulp een nieuw begin. Toen hij ziek werd, keerde de gemeenschap hem de rug toe. Zijn toestand ging snel achteruit en uiteindelijk bleek hij aan tuberculose te lijden, verergerd door ernstige ondervoeding. Dankzij de actieve opsporing van patiënten werd hij opgenomen in een behandelingstraject. Vandaag gaat het beter met hem. Naast een behandeling ontvangt Jimmy ook voedingsondersteuning, waardoor hij opnieuw op krachten komt en weer vooruit kan kijken.
De eerste resultaten zijn bemoedigend. Meer dan 95 procent van de opgevolgde patiënten geeft aan dat de voedingsondersteuning heeft bijgedragen aan hun herstel en therapietrouw.
De impact reikt bovendien verder dan de individuele patiënt. Elke persoon die tijdig wordt opgespoord en succesvol wordt behandeld, zorgt ervoor dat er kleinere kans is op de verspreiding van verdere besmettingen in zijn of haar omgeving.
De strijd tegen tuberculose in Zuid-Ubangi is nog niet gestreden. Grote afstanden, stigmatisering en tekorten aan geneesmiddelen blijven belangrijke uitdagingen. Toch tonen de resultaten aan dat een geïntegreerde aanpak werkt. Door actieve opsporing, medische begeleiding, voedingsondersteuning en sensibilisering te combineren, ondersteunen Memisa, VITAZ, TB We Care, en onze Congolese partners het bestaande nationaal programma rond de bestrijding van tuberculose. Want goede gezondheidszorg begint bij mensen bereiken die anders uit beeld zouden blijven…
De gezondheidszone Bominenge (in de provincie Zuid-Ubangi) is al meer dan twintig jaar de partnerzone van VITAZ binnen het ziekenhuis-voor-ziekenhuisnetwerk, dat duurzame samenwerking tussen Belgische en Congolese zorginstellingen stimuleert. Wat begon als een partnerschap groeide uit tot een hechte samenwerking, gebaseerd op wederzijds leren, kennisuitwisseling en een gedeelde inzet voor toegankelijke gezondheidszorg.
Dit vieren VITAZ en de gezondheidszone Bominenge hun twintigjarig partnerschap. Achter die bijzondere samenwerking staan ook geëngageerde vrijwilligers zoals Els en Klaas, die zich al jarenlang met hart en ziel inzetten voor Memisa en de band tussen beide gezondheidsinstellingen versterken. Hun verhaal lees je hier: https://memisa.be/vrijwilligers-die-deuren-openen-klaas-en-els-over-hun-engagement-voor-memisa/